online extended program

nachtwacht


“Hoe diep zijn de wonden die vaders maken die niet van het leven houden?”

Nachtwacht, akte 1: De Acheron

NL | HET VERHAAL

Nachtwacht vertelt het verhaal van dhr. Gerrit Tromp in de laatste fase van zijn leven. Wanneer zijn dochter Bianca en zijn zoon Leon hem en zijn vrouw naar een zorginstelling verhuizen begint het fragiele evenwicht van zijn wereld te verschuiven. Vanaf het moment van aankomst in het tehuis wordt Gerrit aangesproken als “dhr.”, een beleefde maar gestandaardiseerde vorm van aanspreken die zowel zorgzaam is als afstand creëert en worden langzaam de contouren van wie hij was uitgewist.

Na het verlies van zijn vrouw versnelt zijn achteruitgang. De grenzen tussen herinnering, werkelijkheid en verbeelding beginnen te vervagen. Wat overblijft zijn stemmen, beelden en sensaties die niet langer samenvallen.

Onder de begeleiding van het mystieke personage Hermes begint Dhr. zijn laatste reis. Wat begint als een intiem toneelstuk ontvouwt zich geleidelijk uit tot een zintuigelijk landschap van muziek, dans en beeld: een tocht langs herinnering, schuld en loslaten.

Om hem heen gaat het leven door. Zijn kinderen laveren tussen zorg en hun eigen leven. Zorgverleners bewegen tussen aandacht en tijdsdruk. Zijn kleindochter Roxanne blijft het dichtst bij hem. Ze luistert, getuigt en houdt aan hem vast.

Nachtwacht is zowel een persoonlijk als een generationeel verhaal. Het vertelt over het sterven van één man, maar ook over het verdwijnen van een generatie en een overgang die al gaande is. De voorstelling verschuift in vorm en intensiteit van verstilling naar overdaad. Een kleine ruimte wordt een reis tussen leven en dood. Een rave van herinnering die de kleine, kwetsbare momenten van het leven viert, zonder de twijfel, de angst en het verlies uit de weg te gaan.

Nachtwacht nodigt ons uit onszelf in dit proces te herkennen: als degenen die ooit zorg nodig zullen hebben, als degenen die zorg verlenen, als degenen die een ander begeleiden tot aan de drempel.

EN | the story

Nachtwacht tells the story of Gerrit Tromp in the final phase of his life. When his daughter Bianca and son Leon move him and his wife to a care facility, the fragile balance of his world begins to shift. At the moment of arrival, Gerrit becomes “Sir”, a polite, yet standardized form of address that both cares for and distances the care team from him, gently erasing the contours of who he once was.

After the loss of his wife, his decline accelerates. The boundaries between memory, reality, and imagination begin to blur. What remains are voices, images, and sensations that no longer align.

Guided by the mysterious character Hermes, Sir embarks on his fi nal journey. What begins as an intimate chamber play gradually unfolds into a landscape of music, movement, and image: a passage through remembrance, guilt, and letting go.

Around him, life continues. His children navigate care and responsibilities alongside their own lives. Care workers move between attention and time pressure. His granddaughter Roxanne stays closest. In search of her own path, she listens, witnesses and holds her grandfather.

Nachtwacht is both deeply personal and generational. It tells the story of one man’s dying but also of a generation passing, of transition already underway. The piece shifts in form and intensity from stillness to excess. A simple room in a care facility turns into a trip between life and death. A rave that celebrates the small, fragile moments of being alive, while not turning away from doubt, fear, and grief.

Nachtwacht invites us to recognize ourselves in this process: as those who will one day depend on care, as those who provide it and as those who accompany others to the threshold.

“Ik zou net zoveel van de dood willen leren houden als ik van het leven hou.”

–– Guy Weizman ––

Nachtwacht, de grote interdisciplinaire productie van NITE, Club Guy & Roni, HIIIT, Het Muziek en NKK NXT, gaat over het levenseinde van een oude man – gespeeld door Jack Wouterse. Terwijl hij snel aftakelt en steeds meer in de war raakt, probeert het zorgpersoneel hem in het ritme van het leven te houden. Intussen worstelen zijn familieleden – zijn zoon, dochter en kleindochter – ieder op hun eigen manier met het naderende afscheid.

Een klein verhaal, dat groot wordt gebracht: zes dansers, zeven acteurs, zes muzikanten en acht koorzangers zetten samen een even energieke als ontroerende performance neer rondom ‘voltooid leven’, loslaten en het omarmen van nieuwe systemen. Schrijver Yvon van Apeldoorn sprak met Guy Weizman, artistiek directeur van NITE en verantwoordelijk voor deze omvangrijke regie, acteur Jack Wouterse en choreograaf Roni Haver.

Wiens idee was het om een voorstelling over dit onderwerp te maken?

“Het idee kwam van toneelschrijver Rik van den Bos. Nadat zijn opa was overleden had hij het logboek gestolen, met de dagelijkse notities van het zorgpersoneel; korte, objectieve aantekeningen, waarin zijn opa onpersoonlijk werd aangeduid met ‘Dhr’. Aan die notities was af te lezen hoe zijn opa achteruitging en eigenlijk niet meer wilde en hoe de zorg er intussen op gericht bleef om hem in leven te houden. Dat logboek wilde hij als ruggengraat gebruiken voor een nieuwe tekst. Toen hij met dat idee bij mij kwam was mijn moeder net overleden. We hebben die twee werelden samengevoegd en daar is de outline voor dit stuk uit ontstaan.”

Wat zijn de belangrijkste thema’s?

“De voorstelling gaat in eerste instantie over hoe wij in onze samenleving omgaan met de dood en met het sterven van onze naasten. We doen vaak net alsof het niet bestaat. We hebben het altijd over hoe je goed moet leven, maar bijna nooit over hoe je goed moet doodgaan. Roni en ik hebben beide onze ouders verloren en gemerkt dat er weinig instructies zijn. Er is geen handleiding voor. We hebben het behoorlijk slecht voor elkaar op dat gebied, in onze kapitalistische en individualistische maatschappij. We zitten allemaal in een rollercoaster van werk en carrière en de zorg voor onze kinderen; als een van je ouders doodgaat is dat vaak iets wat niet goed uitkomt. We hebben het systeem zo ingericht dat er geen tijd en ruimte is om onze stervende ouders te begeleiden, dat is echt crazy! We laten onze dierbaren in hun meest kwetsbare toestand, als ze oud en ziek zijn, over aan vreemden. Aan een zorgsysteem, waar een heleboel fantastische en toegewijde mensen werken, maar dat intussen zwaar onder druk staat door bezuinigingen en personeelstekorten. De problemen in de zorg zeggen veel over de prioriteiten in onze maatschappij, waar geld belangrijker is dan mensen. Dat is zeker ook een thema in het stuk.

Daarnaast gaat het over familieverhoudingen en hoe die veranderen als er een familielid wegvalt. In dit geval ook nog eens een heel bepalend familielid, de patriarch die altijd alles heeft besloten. Hoe moeten ze verder, als familie, nu de Jenga-toren instort? Het is de kleindochter die een poging doet om een ander systeem te bedenken, om ‘een ander schilderij’ te laten zien. In die zin gaat het dus ook over emancipatie en over hoe de dood tot nieuwe dingen kan leiden.”

De titel Nachtwacht heeft dus ook iets te maken met het gelijknamige schilderij?

“Het is een referentie naar de 17e-eeuwse rijke witte mannen die erop staan afgebeeld, als symbool voor het patriarchaat en het kapitalisme. Maar voornamelijk slaat de titel letterlijk op de nachtelijke wake bij een sterfproces, een fase tussen leven en dood. Ik heb dat recent meegemaakt met mijn moeder; de laatste nacht van haar leven heb ik aan haar bed gezeten. Dat was een van de zwaarste dingen die ik ooit heb gedaan, maar het was ook een overweldigende, spirituele ervaring. Ik zag mijn opa, die ik nooit heb ontmoet en ik heb een gesprek gevoerd met mijn overleden vader. Het was.. powerful, dat is het beste woord.”

Ik heb een beetje door het script mogen bladeren en zag een heleboel verwijzingen naar de Griekse mythologie.

“De schrijvers Rik van de Bos en zijn partner Marieke van Veen hebben de mythologie als een soort plattegrond gebruikt. Op een bepaald moment verschijnt Hermes, de zielenbegeleider die ‘Dhr’ meeneemt naar de onderwereld. Hij laat hem de verschillende plekken zien waar hij kan eindigen, aan de overkant van de Styx. Er zijn bijvoorbeeld de Elyzeese velden, een soort hemelse omgeving, maar er zijn ook de Asphodelvelden, waar je eeuwig blijft ronddolen. En er is de Cocytus, de rivier van de weeklachten, waar je altijd blijft huilen. Het is een beetje zoals La Divina Commedia, maar dan de mythologische tegenhanger.”

Hoe komt het interdisciplinaire tot uiting in de voorstelling?

“We beginnen heel concreet, met teksttoneel en een verhaal met veel context. De dansers zijn er al, maar dansen nog niet; ze acteren als zorgpersoneel. Geleidelijk aan begint de voorstelling steeds meer te zweven, je komt langzaam in het hoofd van ‘Dhr’, waar de dingen surreëler worden. In zijn hallucinaties bewegen de mensen anders, de wereld van Hermes begint als een soort vloed de ruimte te vullen. Muziek en dans nemen steeds meer over en dat gaat door tot we eindigen in een rave. Ik denk dat de dood ook op een spirituele manier beschreven kan worden en een rave komt daar voor mij het meest bij in de buurt. Zoals wanneer je op een festival bent en de zon opkomt en je je even één voelt met het universum.”

Het is een lange voorstelling, met een pauze. Waarom zo lang? En hoe hoop je dat mensen na vier uur de zaal uit komen?

“Het moet een lange voorstelling zijn, omdat het niet zomaar een verhaaltje is. Je hebt tijd nodig om je in die wereld onder te dompelen en mee te kunnen leven met ‘Dhr’ en zijn familie. Om tot nieuwe inzichten te komen, moet je dat hele proces meemaken. Ik hoop dat mensen na de voorstelling denken: ik ga het anders doen, met mijn ouders. Of met mijzelf. Of met de buurman. Ik zou willen dat we met z’n allen een beter plan maken. Dat we de dood minder wegstoppen, er meer over praten, er minder bang voor zijn. Ik zou net zoveel van de dood willen leren houden als ik van het leven hou. We moeten de dood misschien ook minder framen als alleen maar negatief; het zet vaak ook positieve transformaties in gang. Mensen die een ingrijpend sterfgeval hebben meegemaakt gaan daarna vaak dingen anders doen. Ze stoppen met de baan die ze niet leuk vinden. Ze gaan liefdevollere keuzes maken voor zichzelf. Het zou natuurlijk nog mooier zijn als daar niet eerst iemand voor dood hoeft. Ik hoop vooral dat het publiek opgeladen het theater verlaat. Dat kan bijna niet anders, want het is een hele energieke voorstelling. Niet zwaar of depressief, maar enerverend en ontroerend. En grappig; in de meest tragische situaties zit ook vaak heel veel humor.”

Jack Wouterse: “Wat ik zo mooi vind aan dit theatergezelschap is dat het echt ergens over gaat. Dat heb ik al gevoeld toen ik acht jaar geleden voor het eerst met NITE werkte, in de voorstelling SALAM. Guy heeft idealen, een beetje John Lennon-achtig: Imagine, je weet wel. Hij gelooft ergens in en daar wil hij over vertellen. Ik ben zelf ook een oude hippie, ik vind het daarom heel fijn om hier weer te zijn.

“Het is overigens wel flink aanpoten; Guy heeft een heel aparte manier van werken. Als acteur ben je gewend om een scène te spelen en daarin naar een climax toe te werken, maar hier gelden andere codes. Omdat al die disciplines, al die verschillende talen, bij elkaar moeten komen. Er staan in deze megaproductie zo’n dertig mensen op het toneel: acteurs, dansers, musici en zangers, die allemaal samen één verhaal vertellen. Het is een soort stoommachine die in beweging komt en daar moet je in mee durven gaan. Er gebeurt van alles tegelijk, het is allemaal heel veel. En binnen al dat theatrale geweld zijn er dan ineens mooie kleine momenten, die maken dat het even stil is en je denkt: wow… ja.”

“Het thema gaat me zeer aan het hart. En aan het hart van velen, denk ik. Het is een onderwerp dat iedereen kent of nog gaat meemaken, iedereen heeft een opa en oma en een vader en moeder. Mijn ouders zijn overleden, allebei na een behoorlijke lijdensweg. Sterven van ouderdom is vaak een langzaam proces, met verschillende fases. Het is een periode van afscheid nemen, daar is die tijd voor bedoeld. Het spelen van deze rol zet me natuurlijk ook aan het denken over mezelf: ik ben nu 67, dus over tien of vijftien jaar is het misschien mijn beurt. Ik heb besloten om vanaf mijn tachtigste verjaardag ieder jaar te kijken of ik nog wel wil. Want ik ga liever als ik nog goed ben, dan dat ik een jaar te laat ben en het niet meer in eigen hand heb, zoals mijn personage in de voorstelling. Zo denk ik er nu in elk geval over.”

“Wat ik ook fijn vind is dat deze voorstelling over familie gaat. Ik ben een echt familiemens. Ik vind mijn werk leuk, maar ik vind mijn familie nóg leuker. Ik ben al 46 jaar met mijn vrouw en verliefder op haar dan ooit. Voor deze productie woon ik tijdelijk in Groningen, maar in de weekenden ga ik naar huis. Als ik binnenkom staan mijn vrouw, mijn hond en mijn kleinkind met z’n drieën te kwispelen, dat is het mooiste beeld dat ik ken.”

Wat heeft Nachtwacht bij jou losgemaakt?

Deel je ervaringen, gedachten en gevoelens met ons– we horen graag van je!

 

Nachtwacht bestaat ook als boek. In deze uitgave is de volledige theatertekst van de voorstelling opgenomen, geschreven door Rik van den Bos en Marieke van Veen. Voor wie alvast wil inlezen, voor wie na afloop wil terugkeren naar de woorden, of voor wie een tastbaar spoor van de voorstelling wil bewaren. Verkrijgbaar in gelimiteerde oplage.

recensieoverzicht

recensieoverzicht

“Jack Wouterse levert een ware krachttoer af in imposant totaaltheater.”
⭐⭐⭐⭐⭐ De Volkskrant

 “Alles wat je in het theater hoopt te ervaren.”
⭐⭐⭐⭐⭐ NRC

 “Hartverscheurend én troostrijk theater.”
⭐⭐⭐⭐⭐ Trouw

“Een weergaloze en aangrijpende verbeelding van een stervensproces.”
⭐⭐⭐⭐⭐ Dagblad van het Noorden

“Werkelijk fenomenaal!”
⭐⭐⭐⭐⭐ Leeuwarder Courant

“De mooiste sterfscène ooit!”
⭐⭐⭐⭐⭐ Scenes

“Overweldigend totaaltheater.”
Keuze van de criticus 💎 Theaterkrant

Bekijk hier de publieksreacties, na afloop van de voorstelling!

Ja hoor, we hebben geluisterd. Naar jullie, het publiek, dat na afloop in de foyer, op Instagram of gewoon hardop in de zaal vroeg: “Waar kan ik die muziek vinden?”

Vanaf nu staan twee nummers uit de voorstelling op Spotify, Apple Music en andere streamingdiensten.

Of je ze nu wilt terugluisteren om dat ene moment opnieuw te beleven, of alvast in de sfeer wilt komen voor de voorstelling:  deze tracks brengen je direct terug in de wereld van Nachtwacht.

REGIE: Guy Weizman

CHOREOGRAFIE: Roni Haver

TEKST: Rik van den Bos, Marieke van Veen

CAST: Adam Peterson, Angela Herenda, Bien De Moor, Bram van der Heijden, Camilo Chapela, Igor Podsiadly, Jack Wouterse, Jésula Toussaint Visser, Nimuë Walraven, Olaf Ait Tami, Sanne den Hartogh, Sarah Janneh, Sofiko Nachkebiya

MUZIEK: Isa Goldschmeding, Joost Geevers, Maya Felixbrot, Niels Meliefste, Noa Eyl, Ronas Uyrum

ZANG: Bernet Wilms, Brecht Coppers, Femke van Essen, Lisa Defeyter, Özgür Selim Guldur, Rosalyn Stürzer, Taylor Burgess, Yao Kouakou Landry Assokoly

DECORONTWERP: Ascon de Nijs

KOSTUUMONTWERP: MAISON the FAUX

LICHTONTWERP: Maarten van Rossem

COMPOSITIE: David Dramm, Luke Deane

AANVULLENDE MUZIEK: Max Frimout

GELUIDSONTWERP: Peter Zwart, Sander van der Werff

DRAMATURGIE: Friederike Schubert

MUZIKALE DRAMATURGIE: David Dramm

REGIE-ASSISTENTIE: Ludy Golstein

PRODUCTIE: Floortje Halters

TECHNISCHE CREW: Jonathan Hutter, Siemen van der Werf, Pieter Bouma, Peter Zwart, Aron Huisman, Sander van der Werff, Marcel Sman, Jan Alfers van Koot, Tom Vollebregt, Ronny Loma

KLEEDSTERS: Esther Rada, Marieke Horst

BOVENTITELING: Chloé Harris

VERTALING: Friederike Schubert, Ludy Golstein, Chloé Harris

NITE HOSTS: Claire Vrijenhoek, Sadi Delintzis, Elianne Drogt

MARKETING: Carina de Becker, Michel Beekvelt, Marieke van Toledo, Victoria Mastenbroek, Michèl Nijdam

PERS: Janine Fluyt

EDUCATIE: Demi Wester, Marie Seck, Renske van Oosterhout

INTERNATIONAAL MANAGEMENT EN RELATIES: Wim de Vries

KOSTUUMATELIER: Emma Vollebregt, Helga Richter, Ingeborg Nighold (stage), Liesbeth Morsan (stage), Malek Hasan, Margaret Tholen, Marloes Dadswell, Nienke Havinga, Noreen Weinreich, Tania Ballve Fernandez, Willem Roelfzema

DECORATELIER: Quirijn Smits, Anne Engelbarts (Firma Smits), Walid Das, Willem de Hoop (NITE)

MET DANK AAN: Anaida Melivia, Clara Negrila, Iede Hoorn, Team NITE, Team Club Guy & Roni, Team HIIIT, Team Het Muziek, Team NKK NXT, UMCG

CREDITS

CREDITS